Politics

รัฐธรรมนูญไทยอยู่ตรงไหนในโลก

December 13, 2011

รัฐธรรมนูญไทยอยู่ตรงไหนในโลก

ทุกรัฐย่อมมีกฎหมายสูงสุดอันเป็นกรอบบังคับให้กฎหมายทั้งหลายในรัฐนั้นตราขึ้นตาม ไม่ว่าจะเป็นรัฐเผด็จการ รัฐประชาธิปไตย หรือรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ รัฐธรรมนูญอาจจะเป็นลายลักษณ์อักษรเขียนและรวบรวมไว้หรือไม่ก็ได้

นับแต่การประกาศใช้พ.ร.บ. ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามฉบับชั่วคราว 27 มิถุนายน 2475 และการพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับถาวร 10 ธันวาคม 2475 ประเทศไทยได้มีรัฐธรรมนูญมาแล้วทั้งหมด 17 ฉบับ เป็นฉบับชั่วคราว 3 ฉบับ และฉบับถาวร 14 ฉบับ โดยรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันอันเป็นฉบับที่ 18 คือรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 เป็นรัฐธรรมนูญที่ร่างขึ้นโดยสภาร่างรัฐธรรมนูญหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549 และมีการลงประชามติของประชาชน เห็นชอบด้วยคะแนนเสียงร้อยละ 57.81 มีมาตรา 309 มาตรา พิมพ์ลงบนกระดาษขนาด A4 ได้ 127 หน้า

การเขียนรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับจริงเป็นลายลักษณ์อักษร จะใช้วิธีให้เจ้าหน้าที่อาลักษณ์ชุบหมึก กองปกาษิต สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี จารหมึกลงในสมุดไทยเล่มขาว ปกลงรักปิดทองล่องชาด เขียนทั้งหมดสามเล่ม ให้พระมหากษัตริย์ทรงลงพระปรมาภิไธย ฉบับหนึ่งเก็บรักษาไว้ ณ รัฐสภา ฉบับหนึ่งเก็บรักษาไว้ใต้มหาเศวตฉัตร ณ พระบรมมหาราชวัง อีกฉบับหนึ่งเก็บรักษาไว้ ณ ทำเนียบรัฐบาล

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จึงนับว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ยาวและมีรายละเอียดมาก แต่หากจะเทียบกับประเทศต่างๆ ในโลกแล้ว ยังมีรัฐธรรมนูญที่ยาวกว่าไทยอีก นับเรียงตามลำดับความยาวของรัฐธรรมนูญ(เฉพาะที่เป็นลายลักษณ์อักษร) คือ รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐอินเดีย (1950) ประกอบด้วย 448 มาตราใน 22 หมวด บทแก้ไขเพิ่มเติมอีก 96 มาตรา ความยาว 117,369 คำ หรือ 441 หน้า A4 (ในภาษาอังกฤษ) นับเป็นรัฐธรรมนูญที่ยาวที่สุดในโลก

ในขณะที่ตำแหน่งรัฐธรรมนูญที่สั้นที่สุดในโลก ตกเป็นของรัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐอเมริกา (1788) ซึ่งมีเพียงเจ็ดมาตรา และบทแก้ไขเพิ่มเติม (Amendments) อีกเพียง 27 มาตรา

รัฐธรรมนูญที่เก่าแก่ที่สุดในโลกนั้น ยังเป็นที่ถกเถียงว่ารัฐธรรมนูญของรัฐใดที่ควรได้รับตำแหน่ง แต่ถ้าหากกำหนดเฉพาะรัฐที่ยังคงสภาพรัฐเอกราช และบังคับใช้รัฐธรรมนูญดังกล่าวอยู่ในปัจจุบัน รัฐธรรมนูญแห่งราชรัฐซานมาริโน (1600) นับว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังใช้งานอยู่ โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชรัฐซานมาริโน เขียนขึ้นในภาษาละติน ถูกแก้ไขเพียง 2 ครั้งในปี 1974 เพื่อเพิ่มเติมสิทธิของประชาชนในการเลือกตั้ง และในปี 2002 เพื่อเพิ่มเติมอำนาจรัฐบาลอันมาจากการเลือกตั้ง

รัฐธรรมนูญที่ใหม่ที่สุดของโลก คือรัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐซูดานใต้ (2011) ซึ่งได้เอกราชจากประเทศซูดาน คณะบริหารงานเปลี่ยนผ่านการปกครองแห่งซูดานใต้ ได้ลงสัตยาบันยอมรับรัฐธรรมนูญนี้ในวันที่ 7 กรกฎาคม 2011

ประเทศที่รัฐธรรมนูญถูกฉีกบ่อยที่สุด ได้แก่ สาธารณรัฐโบลิวาร์แห่งเวเนซูเอลา ซึ่งรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน (1999) เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ 26 นับแต่การประกาศเอกราชออกจากรัฐแกรน โคลัมเบียในปี 1945 เป็นต้นมา รัฐธรรมนูญดังกล่าวประกอบด้วย 350 มาตรา และบทเฉพาะกาลอีก 18 มาตรา ซึ่งให้อำนาจประธานาธิบดีอย่างสูงยิ่ง

ในส่วนของสหราชอาณาจักร (United Kingdom) นั้น เป็นประเทศประชาธิปไตยขนาดใหญ่เพียงประเทศเดียวที่ไม่มีรัฐธรรมนูญหลักซึ่งถูกรวบรวมเป็นหนึ่งเดียวในรูปแบบฉบับลายลักษณ์อักษร รัฐธรรมนูญสหราชอาณาจักรประกอบด้วยพระราชบัญญัติต่างๆ คำพิพากษาฎีกา ข้อสนธิสัญญา พระราชกฤษฎีกา และพระราชอำนาจสำรอง (Royal Prerogative) มาประกอบรวมกัน นับตั้งแต่กฎบัตรแม็กนาคาร์ตาเป็นต้นมา อย่างไรก็ตาม รัฐบาลของพรรคอนุรักษ์นิยม นำโดยนายเดวิด คาเมรอน มีนโยบายผ่านร่างพระราชบัญญัติการร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งยังโต้เถียงกันอยู่ในรัฐสภา

รัฐธรรมนูญจึงมิใช่สิ่งใดมากกว่าองค์รวมของการตกลงกันระหว่างคนในสังคม หากประชาชนไม่สามารถตกลงกันได้และปฏิเสธการรับรองอำนาจของรัฐธรรมนูญนั้นเสียแล้ว รัฐธรรมนูญจะยาวหรือสั้น จะเก่าหรือใหม่ เขียนลงเป็นตัวหนังสือแบบไหน ก็ไร้อำนาจที่จะใช้บังคับเหนือรัฐและประชาชน

L’homme est né libre, et partout il est dans les fers.
Jean-Jacques Rousseau, Du contrat social ou Principes du droit politique, 1762

มนุษย์เกิดมาเสรี หากแต่ทุกที่มีโซ่พันธนาการ
ฌอง ฌาคส์ รุสโซ, ว่าด้วยสัญญาประชาคมและทฤษฎีการเมือง, 1762.

(ภาพประกอบ – รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 ฉบับจริงซึ่งถูกยกเลิกโดยประกาศคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข(คปค.) ฉบับที่ 3, เก็บรักษาไว้ ณ พิพิธภัณฑ์รัฐสภา)

อ้างอิง
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550
ประกาศ คณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ฉบับที่ 3 ลงวันที่ 19 ก.ย. 2549
http://india.gov.in/govt/constitutions_india.php
http://www.analitica.com/bitblioteca/venezuela/constitucion_ingles.pdf
http://en.wikipedia.org/wiki/Constitution_of_San_Marino
http://www.guardian.co.uk/politics/constitution
http://www.goss-online.org/magnoliaPublic/en/home/mainColumnParagraphs/0/content_files/file/FINAL%20TCRSS.doc

Readery — ร้านหนังสือออนไลน์