Sci & Tech

ดูดาวที่ไหนสวยที่สุด?

January 23, 2012

ดูดาวที่ไหนสวยที่สุด?

มนุษย์แหงนหน้ามองท้องฟ้าในยามค่ำคืนมาแต่อดีตกาล แต่ปัจจุบันเรากลับแทบไม่มีโอกาสสัมผัสความงามของจักรวาลในชีวิตประจำวันที่กลางคืนสว่างไสวไปด้วยแสงไฟของมนุษย์ประหนึ่งว่าไม่ต่างจากกลางวัน แท้จริงแล้วการดูดาวไม่ใช่เรื่องซับซ้อน ขอเพียงเดินทางไปยังที่ที่มืดสนิทไร้ไฟแสงรบกวนในคืนเดือนมืดท่านก็จะเห็นดาวได้หลายพันดวงบนท้องฟ้า แต่ปัญหาในศตวรรษที่ 21 คือ จะหาที่มืดเช่นนั้นได้อย่างไร?

นักดูดาวเรียกแสงไฟรบกวนจากเมืองและชุมชนว่า “มลภาวะทางแสง” หรือ Light Pollution ซึ่งมีผู้ศึกษาเรื่องนี้จริงจัง เช่น นักวิจัยของสถาบันมลภาวะทางแสงและเทคโนโลยี (Light Pollution Science and Technology Institute) ในอิตาลีได้ใช้ข้อมูลจากดาวเทียม Defense Meteorological Satellite Program (DMSP) ของสหรัฐทำแผนที่ศึกษาปริมาณมลภาวะทางแสงทั่วโลก ได้เป็นแผนที่ที่แสดงในภาพนี้[2] จะเห็นว่าทวีปยุโรปและประเทศอย่างญี่ปุ่นหรือเกาหลีใต้แทบไม่เหลือที่มืดพอที่จะดูดาวได้แล้ว สำหรับประเทศไทย ยังมีบริเวณเล็กๆ ที่ค่อนข้างปลอดมลภาวะทางแสงอยู่บ้าง เช่นทางตะวันตกของ จ. แม่ฮ่องสอน ตะวันออกของ จ. น่าน ตอนเหนือของ จ. เลย เป็นต้น


ภาพขยายของประเทศไทย[3]

การเริ่มต้นดูดาวไม่จำเป็นต้องใช้กล้องดูดาวหรืออุปกรณ์ใดๆ ท่านสามารถเริ่มต้นดูดาวได้โดยการใช้แผนที่ดาวกระดาษแบบหมุน (รายละเอียดการสร้างแผนที่ดาวแบบหมุนศึกษาได้จาก [4]) หรือซอฟท์แวร์ฟรี เช่น Stellarium [5] ซึ่งจะบอกว่าในคืนหนึ่งๆ มีวัตถุท้องฟ้า ดาวเคราะห์ หรือกลุ่มดาวใดที่เห็นได้บ้าง

เป็นที่น่าเสียดายว่าเทคโนโลยีและความเจริญส่งผลให้ลูกหลานของเราเหลือสถานที่ซึ่ง สามารถชื่นชมความมหัศจรรย์ของธรรมชาติในยามค่ำคืนได้น้อยเต็มที (เห็นได้จาก Light Pollution Map ข้างต้น) หลายท่านอาจไม่ทราบว่าเราสามารถเห็นทางช้างเผือกได้ด้วยตาเปล่าหากอยู่ในที่มืดสนิทไม่มีแสงไฟและไร้แสงจันทร์รบกวน (เช่น คืนเดือนมืด) โดยเมื่อออกจากบริเวณที่มีแสงไฟเพื่อไปดูดาวเราจะต้องปรับสายตาให้ชินกับความมืดอย่างน้อย 2-3 นาทีจึงจะสามารถเห็นดาวจางๆ ได้ชัดเจน ทางช้างเผือกเห็นได้ตอนก่อนรุ่งสางช่วงต้นฤดูร้อน เรื่อยไปจนช่วงหัวค่ำตอนปลายฤดูร้อน ทางช้างเผือกจะปรากฏเป็นแถบสีขาวคล้ายเมฆกลางคืน แต่หากสังเกตดีๆ ท่านจะเห็นแถบสีดำที่พาดกลางทางช้างเผือกในภาพ ซึ่งเป็นกลุ่มฝุ่นหนาทึบในระนาบทางช้างเผือกที่บดบังแสงดาวไปเสียมาก หากไม่มีฝุ่นเหล่านี้ ทางช้างเผือกจะสุกสว่างจนเราสามารถมองทางในที่มืดได้ทีเดียว ตัวอย่างในภาพด้านซ้ายคือภาพทางช้างเผือกที่บันทึกจากกล้อง SLR ดิจิตัลธรรมดาจากที่ที่ท้องฟ้ามืดสนิท คือ บริเวณที่เห็นเป็นสีดำสนิทในแผนที่ด้านบนนั่นเอง

ขอให้ทุกท่านมีความสุขกับการดูดาว!

อ้างอิง

[1] ภาพบันทึกศูนย์กลางทางช้างเผือกจากหอดูดาวในเทือกเขาแอนดีส ประเทศชิลี (รายละเอียดภาพถ่าย: กล้อง Nikon D90; เลนส์ 10.5 mm f/2.8; ISO 6400 เปิดหน้ากล้อง 30 วินาที; มิถุนายน 2009)

[2] http://www.lightpollution.it/dmsp/index.html
[3] http://dl.dropbox.com/u/2221437/whereisthailand_public/Thailand_Light_pollution.png
[4] http://www.lesa.biz/astronomy/celestial-sphere/constellations/star-map
[5] http://www.stellarium.org/

  • http://www.aofapp.com/ Ekapol Chucherd

    แม้ตาเราไม่ดี แต่ก็อยากดูดาวเหมือนกันนะ แต่คงต้องออกบ้านนอกสุดๆ ถึงจะเห็น

  • http://www.facebook.com/NatthawanUcosmos Natthawan Ucosmos

    อยากให้เมืองไทยมีกฎหมายที่จำกัดการส่องของไฟป้ายโฆษณาบ้างจัง
    บางทีตอนมืดๆอาจได้เห็นดาวมากขึ้น

Readery — ร้านหนังสือออนไลน์