Development

รถไฟไทยอยู่ตรงไหน?​ (3/3): คนไทยนิยมใช้รถไฟกันแค่ไหน?

March 29, 2013

railway-use

หลังจากได้พูดกันไปถึงเรื่องของโครงสร้างพื้นฐานของการรถไฟทั้งในลักษณะของตัวราง และการนำเทคโนโลยีมาใช้ไปแล้ว ข้อมูลอีกหนึ่งชุดที่สามารถบอกถึงสภาพปัจจุบันของการรถไฟในแต่ละประเทศได้ดีก็คือความนิยมในการใช้บริการรถไฟในแต่ละประเทศ

แน่นอนว่าโครงสร้างพื้นฐานที่ดีและการนำเทคโนโลยีใหม่ๆมาใช้ย่อมสอดคล้องกับระดับความนิยมของประชาชน หากไม่มีโครงสร้างพื้นฐานที่เพียงพอหรือยังคงใช้เทคโนโลยีที่ล้าหลัง ย่อมไม่เป็นที่น่าแปลกใจที่รถไฟจะได้รับความนิยมน้อย อย่างไรก็ตาม เราควรพึงระลึกเสมอว่า “Correlation does not imply causation” นั่นคือในทางกลับกัน การไม่ได้รับความนิยมอย่างมากพอ ก็อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้ไม่มีการพัฒนาก็เป็นได้

ตัวเลขที่สามารถบอกถึงความนิยมในการโดยสารรถไฟได้ดีคือระยะทางโดยสารเฉลี่ยต่อหน่วยประชากร[1] พบว่าในแต่ละประเทศมีข้อมูลดังนี้

USA – 80 km

Russia – 1220 km

Japan – 1995 km

China – 653 km

Germany – 910 km

South Korea – 650 km

India – 777 km

Thailand – 150 km (เทียบเท่าไปกลับกรุงเทพ-อยุธยา)

หากเรารวมข้อมูลจากบทความ “รถไฟไทยอยู่ตรงไหน?” ทั้งสามตอนเข้าไว้ด้วยกันแล้ว จะได้ดังนี้

Railway Statistics
Railway length: narrow guage (electrified) (km) Railway length: standard guage (electrified) (km) m track per Area (km^2) km track per million population Passenger-km/capita of railway transport per year Max speed (km/h)
USA 0 224,792 23 725 80 240
Russia 957 86,200 (40,300) 7 895 1,220 250
Japan 22,445 (15,366) 4,737 (4,737) 62 183 1,995 240-300
China 0 86,000 (36,000) 10 68 653 300 (431 for Shanghai Maglev Train)
Germany 259 (99) 41,722 (20,053) 105 512 910 330
South Korea 0 3,381 (1,843) 40 69 650 305
India 9,717 54,257 (18,927) 20 53 777 150
Malaysia 1,792 (150) 57 (57) 5 59 N/A 160
Thailand 4,042 29 (29) 9 66 150 90-100

ความนิยมใช้บริการรถไฟอาจมีการเปลี่ยนแปลงไปมากด้วยวิทยาการและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป เมื่อรถยนต์ส่วนบุคคลสามารถผลิตได้ง่ายขึ้น ขนาดเล็กลง และจำนวนมากขึ้น ผู้คนจำนวนหนึ่งอาจหันไปใช้รถยนต์ส่วนบุคคลกันมากขึ้น ดังเช่นในประเทศสหรัฐอเมริกาที่มีปริมาณรางรถไฟต่อหน่วยพื้นที่และประชากรสูง แต่กลับมีการใช้บริการรถไฟที่ต่ำ ซึ่งเป็นไปได้เพราะว่ารถไฟส่วนมากนั้นใช้ในการขนส่งสินค้า ผู้คนในสหรัฐฯอาจให้ความนิยมต่อการโดยสารทางรถยนต์มากกว่า (ซึ่งสามารถยืนยันได้โดยจำนวนรถยนต์ต่อหน่วยประชากรของสหรัฐที่สูง[2] หรือพูดกันง่ายๆก็คือคนอเมริกันนิยมใช้รถยนต์หรือเดินทางทางอากาศมากกว่าเดินทางโดยรถไฟ)

แต่ในขณะเดียวกัน เป็นที่น่าสังเกตว่าประชาชนในประเทศที่เป็นผู้ผลิตรถยนต์หลักหลายๆประเทศกลับยังให้ความนิยมต่อการเดินทางโดยรถไฟอย่างมาก เช่น ญี่ปุ่น เยอรมนี หรือเกาหลีใต้ โดยประเทศที่รถไฟเป็นที่นิยมมากที่สุดคือญี่ปุ่น ที่มีทั้งความยาวรางรถไฟที่มาก ผู้คนโดยสารรถไฟมากที่สุดในโลก และระบบรถไฟที่ก้าวหน้าเป็นอันดับต้นๆของโลก ตั้งแต่รถไฟชิงกันเซนความเร็วสูงที่ตรงต่อเวลาและมาถี่ ตำแหน่งสถานีรถไฟที่ตั้งอยู่ใจกลางเมืองและศูนย์เศรษฐกิจ สภาพภายในรถไฟที่โอ่โถง สะอาด สะดวกสบาย และระบบรถไฟส่วนภูมิภาคและรถไฟใต้ดินที่สามารถนั่งต่อไปได้แทบจะทุกแห่งไม่ว่าจะเป็นเมืองเล็กหรือเมืองใหญ่ ปัจจัยเหล่านี้เมื่อประกอบกับพื้นที่ในเมืองที่แออัดน่าจะทำให้ชาวญี่ปุ่นจำนวนมากเลือกที่จะไม่รับภาระในการมีรถยนต์ส่วนบุคคลและเลิกที่จะใช้บริการระบบรถสาธารณะเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ยังมีประเทศอื่นๆที่นิยมการเดินทางโดยรถไฟเช่น รัสเซีย ที่มีรถไฟสายทรานไซบีเรีย ประเทศเยอรมนี และประเทศจีนที่มีแม้กระทั่งรถไฟยกตัวแบบ maglev เชิงพาณิชย์เป็นประเทศแรกของโลก[3]

ส่วนความนิยมโดยสารรถไฟของไทยนั้นอยู่ในระดับที่ค่อนข้างต่ำ ท่านผู้อ่านอาจจะลองถามตัวเองดูง่ายๆได้ว่าท่านใช้บริการรถไฟไทยบ่อยแค่ไหน? และครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่?

เป็นที่น่าสังเกตว่า ประเทศที่มีความนิยมในการโดยสารทางรถไฟมากมักจะมีการพัฒนาทางการรถไฟที่ค่อนข้างดีและสะดวกสบาย อาจกล่าวได้ว่าการที่คนไม่นิยมโดยสารรถไฟเป็นอุปสรรคอย่างมากต่อการพัฒนาของรถไฟไทย หากไม่มีผู้โดยสารแล้วก็ย่อมเป็นการยากที่จะมีเงินไปลงทุนเพื่อพัฒนาต่อไป แต่ในทางกลับกันก็สามารถพูดได้เช่นกันว่าการที่ไม่มีการพัฒนาและความไม่สะดวกสบายของการโดยสารโดยรถไฟอาจจะเป็นสาเหตุที่ว่าทำไมจึงไม่มีคนนิยมโดยสารทางรถไฟกันเลย

สำหรับประเทศไทยนั้น หากเราลองเทียบดูกับความนิยมในการใช้รถไฟฟ้า MRT และ BTS ในกทม. ซึ่งเมื่อสิบกว่าปีก่อนหน้านี้ไม่เคยมีเลย อาจจะสามารถตอบได้ว่า จริงๆแล้วคนไทยพร้อมกับการหันไปใช้เทคโนโลยีในการโดยสารที่รวดเร็วและสะดวกสบายแค่ไหน

อ้างอิงข้อมูล:

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Rail_usage_statistics_by_country
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_vehicles_per_capita
[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Shanghai_Maglev_Train
Readery — ร้านหนังสือออนไลน์