เราได้ยินกันมามากเรื่องของการ “ทวงคืน” พลังงานเชื้อเพลิงในไทย ตั้งแต่ว่า “ไทยเป็นซาอุฯ แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้” ไปจนถึงคำกล่าวที่ว่าเราเป็นประเทศส่งออกน้ำมันอันดับต้นๆ แต่กลับขายคนไทยแพง คำกล่าวเหล่านี้มีความเป็นจริงเท็จเพียงใด? และข้อเท็จจริงแล้วนั้นเป็นอย่างไร?
อัตราค่าโดยสารรถไฟฟ้า เมื่อคิดแบบเทียบ “ค่าครองชีพ” (PPP-adjusted) ของเซี่ยงไฮ้นั้นถูกมาก ฮ่องกงถูกกว่ากรุงเทพในทุกกรณี ขณะที่สิงคโปร์จะแพงกว่าไทยเมื่อเดินทางระยะสั้นๆ แต่ไทยจะแพงกว่าเมื่อเดินทางระยะไกลขึ้น เช่นเดียวกับญี่ปุ่นที่จะแพงกว่าทั้ง BTS และ MRT เมื่อเดินทางระยะสั้นๆ แต่เมื่อเดินทางระยะไกลขึ้นราคากลับถูกกว่าโดยเฉพาะเมื่อเทียบกับ BTS
ดังที่เคยเสนอข้อมูลสัดส่วนภาษีเมื่อเทียบกับ GDP ไปแล้วครั้งก่อน [1] คราวนี้ลองพิจารณากันดูต่อไปว่า“แหล่งที่มา” ของภาษีในประเทศต่างๆนั้นมาจากไหนบ้าง
อย่างที่ทราบกันดีว่าภาษีเป็นเรื่องที่มีรายละเอียดปลีกย่อยมากและแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ จึงเป็นเรื่องยากที่จะจัดกลุ่มและเปรียบเทียบภาษีแต่ละชนิดในรายละเอียด อย่างไรก็ตาม หากใช้มาตรฐานข้อมูลของธนาคารโลก [2] เราจะจัดกลุ่มภาษีออกได้คร่าวๆ 4 กลุ่มคือ…
ภาษีเป็นกลไกที่สำคัญมากของประเทศ เพราะนอกจากจะเป็นรายได้หลักของรัฐบาลที่นำไปใช้บริหารประเทศแล้ว ภาษียังเป็นกลไกสำคัญในทางเศรษฐกิจและสังคมอีกหลายอย่าง เช่น เป็นเครื่องมือกระตุ้นเศรษฐกิจ เครื่องมือควบคุมการบริโภคสินค้าบางประเภท เครื่องมือลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจผ่านโครงสร้างภาษีชนิดต่างๆ ฯลฯ
ร้าน 7-Eleven หรือที่คนไทยเรียกกันติดปากว่า “เซเว่น” ที่ผุดอยู่ให้เห็นชุกชุมในเมืองไทยนั้นเป็นบริษัทสัญชาติอเมริกัน ปัจจุบันมีสำนักงานใหญ่อยู่ในญีปุ่น เริ่มกิจการในเมืองดัลลัสมาตั้งแต่ พ.ศ. 2470 จนปัจจุบันเติบใหญ่จนมีเกือบ 5 หมื่นสาขาทั่วโลก
คนไทยได้ยินกันบ่อยว่าเศรษฐกิจไทยนั้นพึ่งพาการส่งออกสูง และการส่งออกคือปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ แต่ในความเป็นจริงแล้วเราพึ่งการส่งออกมากแค่ไหน? (มูลค่าการส่งออกคิดเป็นเท่าไหร่เทียบกับ GDP?) เราส่งออกให้ใครบ้าง? (ลูกค้ารายใหญ่ของไทยคือใคร?) และเราส่งออกสินค้าอะไรมากที่สุด? (ไทยขายอะไร?)
การกระจายความเจริญโดยเฉพาะระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน (การคมนาคมขนส่ง การศึกษา การสาธารณสุข) ไปสู่ระดับภูมิภาคเป็นเรื่องสำคัญ เพราะนั่นหมายถึงการเพิ่มรายได้ในส่วนภูมิภาค ลดภาระและค่าใช้จ่ายให้กับเมืองหลวงที่แออัด ลดความเสี่ยงเช่นในกรณีที่เกิดมหาอุทกภัยในปีที่แล้ว ช่วยยกระดับแรงงานของประเทศเนื่องจากประชากรส่วนมากของประเทศอาศัยอยู่นอกเมืองหลวง นอกจากนี้ยังเป็นการสร้างความเท่าเทียมกันและความเป็นธรรมในทางการเมืองอีกด้วย
แรงงานคือปัจจัยในการพัฒนาประเทศที่สำคัญมาก เพราะไม่ว่าประเทศจะร่ำรวยทรัพยากรขนาดไหนก็ยังมีวันใช้หมดไป แต่แรงงานหมายถึงสังคม ประเทศ และผู้คนที่จะช่วยกันทำมาหากินให้ประเทศเจริญต่อไปได้ในอนาคต เมื่อพูดถึงแรงงานหลายคนมักนึกถึงภาพ “ผู้ใช้แรงงาน” หรือ “กรรมกร” ซึ่งเป็นแรงงานที่ใช้ทักษะน้อย แต่ในความจริงแล้วแรงงานหมายถึงประชากรทั้งหมดในประเทศที่ยังอยู่ในวัยทำงาน ซึ่งนับรวมปลัดอำเภอ CEO ทนายความ วิศวกร แพทย์ ชาวประมง หรือคนขับรถแท็กซี่เข้าไปด้วยทั้งหมด
เรามักพูดกันเสมอว่าประเทศไทยเป็นประเทศกสิกรรม เกษตรกรคือกระดูกสันหลังของชาติ เราได้ยินคำกล่าวทำนองนี้มายาวนานจนหลายคนหลงเข้าใจว่าประเทศไทยมีระบบเศรษฐกิจที่พึ่งพาภาคการเกษตรสูง เช่น เรามักชื่อกันว่าไทยพึ่งพาการส่งออกผลผลิตสินค้าเกษตรเป็นหลัก
การจัดเก็บภาษีในเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์จะทำให้ราคาสินค้าสูงขึ้น ซึ่งในทางทฤษฎีโดยปกติแล้ว ราคาที่สูงขึ้นจะจูงใจผู้บริโภคให้ลดการบริโภคลง อย่างไรก็ตาม หากเราพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างภาษีและปริมาณการบริโภคของประเทศต่างๆจะพบว่าภาษีส่งผลต่อระดับการบริโภคไม่มากนัก และไม่เสมอไป